Framtíðarfræði - hvað er það?

Það færist í vöxt að rætt sé um breytingar á ýmsum sviðum samfélagsins og að breytingarnar séu það umfangsmiklar að þær ógni núverandi skipan atvinnugreina og vinnumarkaðar. Áhrifin geta líka verið mikil á þjónustu fyrirtækja og hjá hinu opinbera. Með ofangreint sem útgangspunkt er í fyrirlestrinum fjallað um framtíðarfræði. Farið verður í framlag greinarinnar við varðandi það að greina á kerfisbundinn hátt hugsanlegar birtingarmyndir framtíðar, eða framtíðir. Farið verður yfir helstu aðferðir framtíðarfræða sem gera mögulegt að lágmarka áhættu við stefnumótun og nýsköpun.

Fyrirlesari verður Karl Friðriksson, forstöðumaður hjá Nýsköpunarmiðstöð Íslands og forsvarsmaður Framtíðarseturs Íslands. Fyrirlesturinn fjallar um framtíðarfræði sem fag og tengingu þess við stefnumótun og nýsköpun.

Hvað framtíðarfræði er hafur verið rætt í hópnum um framtíðarfræði. Rannsóknarmiðstöðvar stefnu og samkeppnishæfni hjá Háskóla Íslands stendur fyrir málstofu um efnið og eru félaga í Stjórnvísi velkomnir.

Staðsetning viðburðar

Fréttir af viðburðum

Framtíðarfræði - hvað er það?

Hvað framtíðarfræði er hefur verið rætt í hópnum um framtíðarfræði. Rannsóknarmiðstöðvar stefnu og samkeppnishæfni hjá Háskóla Íslands stóðu fyrir málstofu um efnið í Gimli og var vel mætt á fundinn.  Fyrirlesari var Karl Friðriksson, forstöðumaður hjá Nýsköpunarmiðstöð Íslands og forsvarsmaður Framtíðarseturs Íslands.

Það er ekkert nýtt að samfélög séu að spá í framtíðina og í sumum er þetta stór hluti.  Skoðuð eru innyfli dýra, spáð í bolla o.fl.  En það er hollt að velta fyrir sér hvernig framtíðin gæti orðið.  Hún samanstendur af aðgerðum til að greina ólíkar framtíðir.  Lengi var það bannað að tala um framtíð í fleirtölu en það er grundvallaratriði að horfa til framtíðar.  Engin ein framtíð er til heldur ólíkar framtíðir.  Við segjum að framtíðarfræðin sé tískufyrirbrigði.  Ray Kurzwell og Joseph Coates eru báðir spámenn eða fræðimenn.  Joseph Coates og Ray Kurzweil eru mjög ólíkir og því eru nokkrir straumar sem vert er að huga að.  Varðandi hér á landi má nefna Gunnar Dal en hann sagði: „Ég á von á því að strax í upphafi þriðja árþúsundsins verði mótuð merkileg fræðigrein sem kalla mætti framtíðarfræði.  Leonard Da Vince sá hluti sem eru að gerast í dag.  Snillingar okkar tíma er Elon Musk, Steve Jobs, Bill Gates o.fl. Karl mælti með því að lesa bækurnar Foundations og Futures Studies eftir Wendell Bell fyrir þá sem hafa áhuga.  Munur er á milli framtíðarfræðings og framtíðarspámanns.  Shell var eina fyrirtækið sem skilaði hagnaði í Olíukreppunni miklu vegna þess að þeir höfðu gert ólíkar framtíðir og gátu unnið eftir þeim. Sovétmenn voru fyrstir til að geta skoðað heiminn utan frá í kringum 1960 og í framhaldi sendu Bandaríkjamenn mann til tunglsins.  Með yfirlýsingum og metnaðarfullum markmiðum geturðu mótað framtíðina.  Össur framleiðir gervilimi en þeir gera sér grein fyrir að nú er komin sú tækni að prenta út gervilimi í þrívíddarprentara.  Nokkur atriði eru menn sammála um: 1. Að ekki sé hægt að vita hvernig framtíðin verður en hægt er að vita um röð hugsanlegra birtingamynda framtíðarinnar 2. Að hægt sé að breyta líkindum um framtíðar viðburði og forsendur með ákvörðun eða stefnumótun og hverjar verða afleiðingar hennar. 3. Að hægt sé að gefa líkindi og vitneskju um framtíðar hluti: við getum verið vissari um sólarupprás en um vöxt á hlutabréfamarkaðnum o.fl.

Ákveðnir kraftar koma fram í teiknimyndasögum og bókum.  Veðurfræðin er keimlík framtíðarfræðinni.  Veðurfræðin segir þér hvernig þú átt að undirbúa þig til ferðalaga. Í veðurspá eru notaðar ólíkar aðferðir og algjörlega ómögulegt að segja til um hvort spár nást eða ekki.  Framtíðarfræðin reynir að víkka viðhorfið og sjónarhornið.  Breytingar eru eitthvað sem þú þarf að venja þig við.  Karl nefndi skemmtilegt viðtal í Samvinnan 2 1975 þar sem menn eru að spá fyrir um framtíðina.  Frá óvissu til árangurs“ er bók sem er gefin öllum og er á heimasíðu NMI skrifuð af Karli, Sævari o.fl.  árið 2007.  

Eldri viðburðir

Alþjóðlegt málþing um framtíðarsýn á heimsvísu: Innsýn í innleiðingu gervigreindar í háskólamenntun í heimi örra umbreytinga

Gervigreind er þegar farin að umbreyta háskólastigi menntunar á ótrúlega hröðum hraða og hefur áhrif á nám og kennslu, inntöku nemenda, stjórnsýslu, akademísk kerfi, rannsóknir og stjórnarhætti háskóla. Samt eru margar mikilvægar spurningar enn ósvaraðar: Hversu mikið mun gervigreind raska hefðbundnu háskólalíkani? Hvaða áþreifanlega ávinning getur hún fært námi og upplifun nemenda? Hvaða siðferðislegu viðmið, stjórnunarlíkön og varúðarreglur þarf til að tryggja ábyrga innleiðingu?

Þetta málþing mun leiða saman framtíðarfræðinga, fræðimenn, sérfræðinga og stefnumótandi leiðtoga í þverfaglegri umræðu um hvernig framtíðarsýn og framsýni geti stutt háskóla sem traustar stofnanir við að takast á við tækifæri, áhættu og langtímaáhrif gervigreindar.

Meðal umfjöllunarefna verða:

  • Innleiðing gervigreindar og þróun starfsemi háskóla
    • Nýsköpun í gervigreind og hönnun fyrir betra nám
    • Siðfræði, stjórnarhættir og ábyrg tæknileg þróun
    • Hugræn leti og leiðir til að draga úr henni í háskólamenntun
    • Alþjóðlegar þróunarlínur í háskólamálum og spurningin um hvort „gervigreind gleypi háskólana“
    • Endurmat á hæfnimati á tímum gervigreindar
    • Skapandi og forspárbundin gervigreind fyrir gæðavottun stofnana og stöðugar umbætur

Meðal fyrirlesara eru fulltrúar frá Prince Mohammad Bin Fahd University, World Futures Studies Federation, ESB Business School, National University of Singapore / Pharos Institute og University of Southern Queensland.

You can join the symposium via Microsoft Teams by clicking on this link.

Aðalfundur faghóps framtíðarfræða

Aðalfundur faghóps framtíðarfræða, fyrir árið 2026, verður haldinn 7 maí kl. 12.00-13:00.
Þetta verður fjarfundur, vefslóðin er: https://teams.microsoft.com/meet/347201930070449?p=0pmRgfAmiW5cJ2sges 

Gott væri að þeir sem hafa áhuga á að koma í stjórn faghópsins sendi tölvupóst á formann faghópsins, Karls Friðrikssonar á netfangið karlf@framtídarsetur.is

Dagskrá fundarins er:

  • Starfsemi ársins
  • Umræða um áhugverða viðburði
  • Skipan næstu stjórnar
  • Ákvörðun um fyrsta fund nýrrar stjórnar
  • Önnur mál

Að rýna í græn umskipti og ólíkar framtíðir

Við fáum gestafyrirlesara til að fjalla um skýrsluna Græn umskipti og framtíðaráskoranir: sviðsmyndir til 2040, sem unnin var fyrir framtíðarnefnd Alþingis. Skýrslan er aðgengileg á vef Framtíðarseturs: framtidarsetur.is.

Hér er vefslóðin á fundinn: https://teams.microsoft.com/meet/366291188356666?p=RVhmezZiWVP1tUnp2y

Eyþór Eðvarðsson er stjórnendaþjálfari og ráðgjafi hjá Þekkingarmiðlun. Hann er virkur í baráttuhópnum París 1,5, sem vinnur að því að Ísland leggi sitt af mörkum í loftslagsmálum. Hann var jafnframt einn af stofnendum Votlendissjóðsins og fyrsti stjórnarformaður hans.

Eyþór hefur skrifað fjölda greina um loftslagsmál, meðal annars um hvernig önnur ríki nálgast græn umskipti og hvað Ísland getur lært af þeim. Í erindinu mun hann fara yfir lykilatriði skýrslunnar og tengja þau við þróunina í Evrópu. Þar verður meðal annars fjallað um grænu umskiptin í Danmörk, Svíþjóð, Hollandi, Bretlandi og Þýskalandi.

Eyþór fær annars lausan tauminn.

Framtíðarsamfélag án aldursfordóma

Hefur þú mætt staðalímyndum um eldra fólk í sjónvarpsþáttum, fréttum, samfélagsmiðlum, kvikmyndum eða hönnun og tísku? Saman könnum við hvernig hægt er að umbreyta hugmyndum um „of ungt“ og „of gamalt“ í samtal um hæfni, þátttöku og möguleika. Veltum fyrir okkur hvernig tækni getur stutt við baráttuna gegn aldursfordómum og hverjir drifkraftar aldursfordóma eru í samfélaginu

Hér býðst einstakt tækifærir fyrir fólk á öllum aldri til að deila reynslu, læra hvert af öðru og efla framtíðarlæsi. Mótum í sameinignu Framtíðarsamfélag án aldursfordóma / Future Society without Ageism. Um er að ræða tvær vinnustofur milli: kl. 14:00-14:45 og kl. 15:00-15:45
Þátttaka ókeypis.

Vinnustofan fer fram á Framtíðarfestivali Borgarbókasafnsins og er samstarfsverkefni Framtíðarseturs Íslands og þekkingarmiðstöðvarinnar Farsæl öldrun og er hluti af verkefninu Northern Futures Hub stýrðu af félagasamtökunum Folke í Tromsö með styrk frá Nordisk Atlantsamarbejde - NORA

Frekari upplýsingar:

Dögg Sigmasdóttir
dogg@openspaceslab.com

World Futures Day 2026 Taktu þátt í samtali um framtíð mannkyns – 1. mars

Þann 1. mars verður haldinn World Futures Day í 13. sinn. Um er að ræða 24 tíma netsamtal þar sem fólk um allan heim ræðir mögulega framtíð mannkyns.

Viðburðurinn hefst kl. 12 á hádegi að nýsjálenskum tíma og lýkur 24 klukkustundum síðar á Hawaii.

Athugið þá er klukkan 23:00 að kveldi 28 febrúar hér heima 😊

Hægt er að taka þátt hvenær sem er á meðan á viðburðinum stendur.

Framtíðarfræðingar og aðrir hugsuðir ræða meðal annars:

  • Hvernig núverandi þróun gæti mótað framtíðina
  • Nýjar uppfinningar og tækniframfarir
  • Mismunandi framtíðarsviðsmyndir og áhrif þeirra

Samtalið er opið og óformlegt. Engin föst dagskrá er fyrir hendi og þátttakendur geta komið og farið að vild. Chatham House-reglan gildir, sem þýðir að ekki má rekja ummæli til einstaklinga.

Að viðburðinum standa The Millennium Project ásamt fimm alþjóðlegum félögum á sviði framtíðarfræða..

Í ár verður Vint Cerf, einn af frumkvöðlum internetsins, meðal þátttakenda.

Á fyrri árum hafa umræðurnar til dæmis snúist um:

  • Gervigreind
  • Loftslagsbreytingar
  • Framtíð vinnunnar
  • Lýðræði framtíðarinnar
  • Líf í geimnum

Hver veit hvaða spennandi hugmyndir verða ræddar í ár?

Athugið: Allir þurfa að skrá sig sérstaklega og ekki má deila fundartenglinum með öðrum.

https://us02web.zoom.us/meeting/register/y2IYg5T2SZiTojaXo_x94Q#/registration

Fannst þér efnið á síðunni hjálplegt?