Gæðamat í háskólastarfi á Íslandi og við HÍ

Magnús Diðrik Baldursson, gæðastjóri Háskóla Íslands tók vel á móti Stjórnvísifélögum í HÍ með rjúkandi kaffi og góðu meðlæti. Magnús Diðrik fór yfir að mikilvægt leiðarljós fyrir háskóla í Evrópu væri Bolognia ferlið, sem er samvinnuferli allrar Evrópu. Grundvallarhugmyndin er að samþætta háskólastarfið. Ljóst sé hvað hver og einn nemandi hefur gert t.d. MA 3 ár MS 2ár. Nú er því auðvelt að meta menntun milli landa. Rammi var samþykktur utan um þetta ferli, hvað þarf að vera fyrir hendi, hvaða kröfur þurfa þeir sem meta að uppfylla. Ákveðnar matsstofnanir eru viðurkenndar innan Evrópu. Í íslensku lögunum segir að allir háskólar skulu vera viðurkenndir af menntamálaráðherra. Háskólar hafa ekki sjálfsagt leyfi til að vera með doktorspróf. Háskólinn á Akureyri hefur ekki heimild til að bjóða doktorsnám. Landbúnaðarháskólinn hefur skilyrta heimild og HR hefur heimild. Það er hlutverk ráðherra að fara með ytra eftirlit með gæðum kennslu og rannsókna.
Í dag fara Háskólarnir algjörlega með sín starfsmannamál og menntamálaráðuneytið er að tryggja ytra eftirlit. Í nánast öllum Evrópulöndum eru sjálfstæðar matsstofnanir sem eru óháðar pólitíska valdinu og stofnunum sem fara með úttektir. Markmiðið með gæðastarfi í háskólum er að skapa kraft til framfara. Í gæðaráði íslenskra háskóla eru erlendir prófessora sem hafa aðsetur hjá Rannís.
Ráðið sjálft skipuleggur, setur leikreglur og fylgist með en er ekki með úttektirnar sjálft. Nú eru það gæðastjórar háskólanna sem mynda ráðgjafarnefnd gæðaráðs íslenskra háskóla. Það er mikilvægt til að auka samvinnu milli háskólanna. Háskólarnir eru sjö talsins og eiga ekki að vera í blóðugri samkeppni helda styrkja hvorn annan. Gæðaráðið kom fram með handbók, Quality Enhancement Handbook for Icelandic Higher Educaton 2011. Háskólarnir bera sjálfir ábyrgð á gæðum starfsemi sinnar.
Í upphafi gerðu allir háskólar landsins tillögu að því hvernig ætti að meta allar faglegar einingar sínar. Öll námsstig, grunn-, meistarar og doktorsnáms. Mat skólans sjálfs á sínum faglegu einingum. HÍ skiptist í 5 fræðasvið og síðan í deildir innan þeirra. Í heild er HÍ með 27 faglegar einingar sem meta sig. HÍ verður síðan metinn sem heild.
Þetta er skólahlutinn sem er metinn, ekki rannsóknarhlutinn. Þetta er eins og úttekt á gæðakerfi. Hver og ein deild fer í gegnum sjálfsskoðun og fer yfir hvernig tryggt er að námið skili því sem það á að skila. Áhersla er lögð á sjálfsmatsskýrslur sem eru ekki lengur eins viðkvæmar og áður var, heiðarleiki er hafður að leiðarljósi. Það er ekki auðvelt að meta hvað er góð kennsla en rannsóknir er auðveldara að meta þ.e. í hvaða tímaritum eru þær birtar. Þarna er hægt að telja. En það er öllu erfiðara að finna mælikvarða á góðan kennara. En hvernig vegnar nemendur og líður í nemendum? Er það mælikvarði?
Sjálfsmatsferlið: skipaður er sjálfsmatshópur fyrir hverja deild sem framkvæmir matið og ritar sjálfsmatsskýrslu. Hver deild þarf að gera tillögu um þrjá erlenda aðila í hópinn sem eru nokkurs konar fyrirmyndir úr erlendum háskólum. Þessi útlendingur er í senn ráðgjafi en líka aðhald og hluti af hópnum. Síðan er fulltrúi atvinnulífsins, þ.e. er skólinn að mennta nemendur rétt fyrir atvinnulífið.
Í upphafi fær hver deild afhent sín göng, fjöldi nemenda, fjöldi virkra nemenda, kennara endurkomuhlutfall, rannsóknaafköst. (reflective analyses). Viljinn til að taka framförum er misjafn, sumir líta á þetta sem hvimleiða vinnu á meðan aðrir líta á þetta sem tækifæri. Hvernig vitum við hvernig nemendum líður? Félagsvísindastofnun HÍ gerir könnun meðal nemenda á 2.ári í grunnnámi. Hliðstæð könnun er meðal meistaranema, doktorsnema, fyrrverandi nemenda. Sama könnun er gerð í Bretlandi þannig að þeir hafa samanburð. Bretar nota þetta mikið þ.e. þegar þú t.d. ert að skoða nám þá sérðu með bendlinum hve margir voru ánægðir með þetta nám í fyrra o.s.frv.
Sjálfsmatsskýrslur eru ekki gerðar opinberar en eru aðgengilegar á innra neti.
Eftirfylgni. Sjálfsamtsskýrslur deilda eru í reynd þróunar-og umbótaáætlanir þeirra. Áhersla á að skýrslurnar dragi fram styrkleika og veikleika og innihaldi skýrar niðurstöður og tíma-og markmiðasetta aðgerðaráætlun. Áhersla á að deildir setji sér skýra stefnu ummálefni náms og kennslu. Áhersla á að sjálfsamtsskýrslum sé dreift sem víðast innan deildar og fræðasviðs og að efni þeirra sé rætt með skipulegum hætti. Einu sinni á ári eftir skil gera forseti viðkomandi fræðasviðs og deildarforseti ásamt úttektarnefnd grein fyrir árangri og eftirfylgni. Innra aðhald og festa. (Hásólinn verður spurður að því hvað hafið þið gert með þetta?) en þetta er ekki alveg gallalaust, hvað gerist svo. Gulls ígildi að fá ytri skýrslur. Skólarnir tilnefna aðra háskóla sem skulu verða samanburðarháskóli fyrir matsnefndina. Þessi útlendi hópur skrifar skýrslu, gefur mat og gefur að lokum dóm þ.e. a) getu háskólans til að tryggja gæði prófgráðanna sem skólinn veitir og b)getu háskólans til að tryggja gæði námsins og námsreynslu nemenda. Dómurinn hefur bein áhrif á viðurkenningu háskólans. Trúverðugleiki allra háskóla á Íslandi er undir því ef einn háskóli er ekki að standa sig er Ísland ekki að standa sig.

Fleiri fréttir og pistlar

Kick off fundur Stjórnvísi var haldinn í Hvalasafninu í dag fimmtudaginn 27.ágúst 2026.

Hér má sjá myndir af fundinum

Í dag hittust stjórnir faghópa Stjórnvísi í Hvalasafninu þar sem nýju 40 ára starfafmælisári var startað. Þema starfsársins er "Manneskjan í miðju umbreytinga - 40 ára og áfram". Farið var yfir ýmis atriði með stjórnendum faghópa starfið í vetur og gafst góður tími til að sameinast um viðburði, skerpt var á stefnu og gildum félagsins og boðið var upp á morgunkaffi í einstaklega fallegu og notalegu umhverfi. .

Krafturinn í stjórnum faghópanna er mikill eins  og sjá má í meðfylgjandi excelskjali þar sem sjá má drög að fjölda viðburða. 

Átján fyrirmyndarfyrirtækjum í stjórnarháttum veitt viðurkenning

Hlekkur á myndir. 18 íslensk fyrirtæki hlutu nafnbótina Fyrirmyndarfyrirtæki í góðum stjórnarháttum fyrir árin 2025–2026 við hátíðlega athöfn á Nauthóli í dag. Viðurkenningarnar eru veittar af Stjórnvísi, Viðskiptaráði Íslands, Samtökum atvinnulífsins og Nasdaq Iceland.

Fyrirtækin sem hlutu viðurkenningu í ár eru: Alvotech, Arion banki, Bera, Drangar, Eik fasteignafélag, Heimar, Icelandair Group, Íslandssjóðir, Kvika banki, Orkan IS, Reiknistofa bankanna, Reitir fasteignafélag, Sjóvá, Skagi, Stefnir, Styrkás, VÍS og Vörður tryggingar.

Þrjú fyrirtækjanna hljóta nafnbótina í fyrsta sinn, en það eru Bera, Drangar og Styrkás.

Markmið verkefnisins er að efla traust í viðskiptalífinu og styrkja innviði fyrirtækja með því að hvetja til skýrra vald- og ábyrgðarskipta meðal stjórna og stjórnenda. Fylgni við góða stjórnarhætti stuðlar að faglegri ákvarðanatöku, ábyrgari rekstri og bættri samskiptamenningu innan fyrirtækja. Þannig verður stjórnarstarf bæði skilvirkara og traustara í augum almennings. Liður í því er meðal annars útgáfa, og regluleg uppfærsla, leiðbeininga um stjórnarhætti fyrirtækja sem sjá má á www.leidbeiningar.is.

Fyrirmyndarfyrirtækin 18 eru afar fjölbreytt en þar má nefna fjármála- og tryggingastarfsemi, fasteignafélög, lyfjaframleiðslu, ferðaþjónustu, upplýsingatækni, eignaumsýslu, iðnað og eldsneytis- og orkusölu. Fyrirtækin þykja öll vel að nafnbótinni komin enda eru starfshættir stjórna þeirra vel skipulagðir og framkvæmd stjórnarstarfa til fyrirmyndar.

Jón Hreiðar Sigurðsson, verkefnisstjóri Fyrirmyndarfyrirtækja, flutti inngangsorð um verkefniðog Marta Guðrún Blöndal, lögmaður og nefndarmaður í nefnd um stjórnarhætti fyrirtækja flutti erindi. Viðurkenningarnar voru afhentar af Bjarna Benediktssyni, framkvæmdastjóra Samtaka atvinnulífsins. Fundarstjóri var Björn Brynjúlfur Björnsson, framkvæmdastjóri Viðskiptaráðs Íslands.

Framtíð gervigreindar og AGI: Álitamál, stjórnun og sviðsmyndir – fréttatilkynning

Ný alþjóðleg skýrsla um framtíð gervigreindar – hvernig eigum við að stjórna þróun AGI?

Millennium Project gefur út umfangsmikla alþjóðlega rannsókn um almenna gervigreind, stjórnun hennar og mögulegar sviðsmyndir til ársins 2035

Alþjóðlega samstarfsnetið The Millennium Project hefur gefið út nýja skýrslu, Future AI–AGI: Issues, Governance, Scenarios, þar sem fjallað er um eina af stærstu áskorunum næstu ára: hvernig samfélög heimsins geti undirbúið sig fyrir þróun frá þeirri gervigreind sem við þekkjum í dag yfir í almenna gervigreind – Artificial General Intelligence (AGI). Framtíðarsetur Íslands er hluti að samstarfsneti The Millennium Project.

Hægt er að nálgast skýrsluna hér:Skýrslan

Skýrslan byggir á umfangsmiklu alþjóðlegu rannsóknarstarfi og dregur saman sjónarmið sérfræðinga um þróun gervigreindar, mögulega alþjóðlega stjórnun hennar og ólíkar framtíðir sem kunna að blasa við fram til ársins 2035.

Frá gervigreind yfir í almenna gervigreind

Gervigreindarkerfi í dag eru fyrst og fremst hönnuð til að leysa tiltekin verkefni, þótt geta þeirra hafi aukist hratt á undanförnum árum. Með almennri gervigreind, AGI, er hins vegar átt við kerfi sem gætu lært, leyst fjölbreytt og áður óþekkt verkefni og starfað með mun meiri sjálfstjórn en núverandi gervigreind.

Slík þróun gæti haft gríðarleg jákvæð áhrif. Almenna gervigreind mætti hugsanlega nýta til að takast á við flókin vandamál á sviði heilbrigðismála, vísinda, loftslagsmála, menntunar, hagkerfis og stjórnunar samfélaga.

Á sama tíma gæti þróunin skapað áhættu sem erfitt er að sjá fyrir eða hafa stjórn á. Þess vegna leggja höfundar skýrslunnar áherslu á að ákvarðanir sem teknar eru nú geti haft afgerandi áhrif á hvernig þessi tækni þróast og hvernig hún þjónar mannkyninu.

55 sérfræðingar svara 22 lykilspurningum

Rannsókn Millennium Project skiptist í þrjá meginhluta.

Í fyrsta hlutanum er fjallað um 22 lykilspurningar varðandi þróunina frá núverandi gervigreind yfir í AGI. Þar eru dregin saman sjónarmið 55 leiðandi sérfræðinga á sviði gervigreindar.

Meðal þeirra sem koma við sögu eru þekktir frumkvöðlar og vísindamenn á borð við Sam Altman, Demis Hassabis, Elon Musk, Stuart Russell og Yoshua Bengio.

Spurningarnar snúa meðal annars að því hvernig þróun AGI gæti orðið, hvaða áhætta fylgir henni, hvaða gildi þurfi að byggja inn í kerfin og hvaða skilyrði þurfi að vera fyrir hendi áður en mjög öflug almenn gervigreind verður að veruleika.

335 sérfræðingar frá 65 löndum

Annar hluti rannsóknarinnar fjallar sérstaklega um stjórnun og regluverk.

Þar mátu 335 framtíðarfræðingar, sérfræðingar í gervigreind, stjórnarerindrekar og aðrir sérfræðingar frá 65 löndum alls 40 mögulegar reglur og leiðbeiningar um stjórnun almennrar gervigreindar.

Jafnframt voru metin fimm möguleg líkön fyrir alþjóðlega stjórnun AGI.

Þetta undirstrikar að stjórnun almennrar gervigreindar verður ekki eingöngu tæknilegt verkefni. Hún snýst einnig um alþjóðasamvinnu, stjórnmál, siðfræði, öryggi, efnahagsmál og það hvernig samfélög vilja móta framtíð sína.

Fimm sviðsmyndir til ársins 2035

Þriðji hluti skýrslunnar byggir á aðferðum framtíðarfræða og inniheldur fimm ólíkar alþjóðlegar sviðsmyndir fyrir árið 2035.

Sviðsmyndirnar lýsa mismunandi leiðum sem þróun og stjórnun almennrar gervigreindar gæti tekið. Þær eru ekki spár um hvað muni gerast heldur verkfæri til að hjálpa stjórnvöldum, fyrirtækjum, stofnunum og almenningi að sjá fyrir mögulegar afleiðingar ákvarðana sem teknar eru í dag.

Með því að skoða ólíkar mögulegar framtíðir má betur greina áhættu, tækifæri og ákvarðanir sem geta haft úrslitaáhrif á þróun næstu ára.

„Við fáum kannski ekki annað tækifæri“

Jerome C. Glenn, framkvæmdastjóri The Millennium Project og aðalhöfundur skýrslunnar, leggur áherslu á mikilvægi þess að rétt sé staðið að málum frá upphafi.

Að hans mati gæti rétt mótun upphafsskilyrða almennrar gervigreindar leitt til einhverra mestu framfara í getu mannkyns í sögunni. Verði hins vegar rangar ákvarðanir teknar sé ekki víst að mannkynið fái annað tækifæri til að leiðrétta stefnuna.

Þetta er jafnframt kjarninn í skýrslunni: stjórnun AGI þarf að þróast samhliða tækninni en ekki mörgum árum á eftir henni.

Framtíðin ræðst af ákvörðunum sem teknar eru nú

Meginboðskapur rannsóknarinnar er að framtíð gervigreindar sé ekki fyrirfram ákveðin.

Mögulegar framtíðir eru margar. Öflug gervigreind gæti orðið eitt mikilvægasta tæki mannkyns til framfara – en hún gæti jafnframt skapað áður óþekkta áhættu ef þróunin verður án nægilegs regluverks, samvinnu og langtímahugsunar.

Þess vegna þurfi að hefja undirbúning alþjóðlegrar stjórnunar áður en almenn gervigreind verður að veruleika.

Skýrslan Future AI–AGI: Issues, Governance, Scenarios er 169 blaðsíður og gefin út af The Millennium Project.

Aðalfundur faghóps markþjálfunar - fundargerð

Aðalfundur faghóps um markþjálfun verður haldinn fimmtudaginn 16. apríl klukkan 13:30 til 13:45 eftir viðburð í húsakynnum HR.

Fundardagskrá:

  • Uppgjör á starfsári - haldnir voru
    • 9 stjórnarfundir
    • 9 viðburðir
  • Kosning til stjórnar - núverandi stjórn gaf kost á sér áfram.
    • Lilja Gunnarsdóttir formaður
    • Anna María Þorvaldsdóttir
    • Anna H. Þorsteinsdóttir
    • Áslaug Þ. Guðjónsdóttir
    • Guðbjörg Jóhannsdóttir
  • Kosning formanns
    • Lilja Gunnarsdóttir formaður
  • Önnur mál
    • Engin önnur mál

Fundi var slitið kl 13:45

Þema Stjórnvísi 2026-2027: „Manneskjan í miðju umbreytinga – 40 ára og áfram.“

Í dag hélt ný stjórn Stjórnvísi undirbúningsfund fyrir komandi starfsár 2026-2027. Full mæting var á fundinn sem haldinn var í Marel: Ásdís Sigurðardóttir, Anna Kristín Kristinsdóttir,Gunnhildur Arnardóttir, Héðinn Jónsson, Ingibjörg Loftsdóttir, Matthías Ásgeirsson, Snorri Páll Sigurðsson, Sveinn Kjarval, Viktor Freyr Hjörleifsson, Tinna Jóhannsdóttir.
Á þessum fundi var m.a. tekið fyrir eftirfarandi:
Yfirferð áframtíðarsýn, stefnu, gildum, lögum og siðareglum. Anna Kristín Kristinsdóttir formaður Stjórnvísi fór yfir samskiptareglur sjtórnar. Við ætlum að eiga opin, heiðarleg og uppbyggileg samskipti sem stuðla að trausti, virðingu og góðu samstarfi. Einnig var farið yfir framtíðarsýn, stefnu, gildi, meginmarkmið lög og siðareglur. Stefnumótun verður unnin á þessu ári . Í þeirri vinnu verður boðið fulltrúa frá hverjum faghópi.  Nýlega voru lög félagsins yfirfarin og síðast breytt á aðalfundi 2025. Farið var yfir þær breytingar ásamt því að siðareglur voru kynntar. 
Umræður urðu um hvar stjórn vill eiga samskipti og var ákveðið að halda áfram að eiga samræður í tölvupóstum og á Teams.
Áætlun og lykilmælikvarðar. Áætlun félagsins stenst og eru tekjur á áætlun. Áætlun félagsins er uppfærð reglulega allt árið og er aðgengileg stjórnarfólki í Sharepoint. Stjórn var hvött af framkvæmdastjóra félagsins til að fara inn á Sharepoint reglulega.
Farið var yfir aðganga stjórnar að Sharepoint, Teams, Facebook og skráning stjórnar í faghópinn „stjórn Stjórnvísi“.
Þema ársins 2026-2027 ákveðið og útfærsla. Nýkjörin stjórn kom með fjölda hugmynda að þema ársins. Fyrir 40 árum, hvað var að gerast þá? Niðurstaðan var sú að stjórn sammæltist um að þema ársins yrði „Manneskjan í miðju umbreytinga – 40 ára og áfram“. Farið verður betur yfir útfærsluna í haust.
Varaformaður Stjórnvísi og ritari verða kosin á fyrsta stjórnarfundi í haust.
Fundartími og staðsetningu stjórnarfunda. Niðurstaðan var sú að stjórnarfundir verða haldnir fyrsta fimmtudag í mánuði kl.11:00-12:00. Stjórn mun skiptast á að bjóða heim, ef eitthvað kemur upp á er alltaf hægt að halda fundi í Innovation House og á Teams. Ef áhugi er að bjóða í mat eða skoðunarferð um vinnustað gestgjafa er það gert um leið og fundi lýkur kl.12:00.

Fannst þér efnið á síðunni hjálplegt?