Gæðamat í háskólastarfi á Íslandi og við HÍ

Magnús Diðrik Baldursson, gæðastjóri Háskóla Íslands tók vel á móti Stjórnvísifélögum í HÍ með rjúkandi kaffi og góðu meðlæti. Magnús Diðrik fór yfir að mikilvægt leiðarljós fyrir háskóla í Evrópu væri Bolognia ferlið, sem er samvinnuferli allrar Evrópu. Grundvallarhugmyndin er að samþætta háskólastarfið. Ljóst sé hvað hver og einn nemandi hefur gert t.d. MA 3 ár MS 2ár. Nú er því auðvelt að meta menntun milli landa. Rammi var samþykktur utan um þetta ferli, hvað þarf að vera fyrir hendi, hvaða kröfur þurfa þeir sem meta að uppfylla. Ákveðnar matsstofnanir eru viðurkenndar innan Evrópu. Í íslensku lögunum segir að allir háskólar skulu vera viðurkenndir af menntamálaráðherra. Háskólar hafa ekki sjálfsagt leyfi til að vera með doktorspróf. Háskólinn á Akureyri hefur ekki heimild til að bjóða doktorsnám. Landbúnaðarháskólinn hefur skilyrta heimild og HR hefur heimild. Það er hlutverk ráðherra að fara með ytra eftirlit með gæðum kennslu og rannsókna.
Í dag fara Háskólarnir algjörlega með sín starfsmannamál og menntamálaráðuneytið er að tryggja ytra eftirlit. Í nánast öllum Evrópulöndum eru sjálfstæðar matsstofnanir sem eru óháðar pólitíska valdinu og stofnunum sem fara með úttektir. Markmiðið með gæðastarfi í háskólum er að skapa kraft til framfara. Í gæðaráði íslenskra háskóla eru erlendir prófessora sem hafa aðsetur hjá Rannís.
Ráðið sjálft skipuleggur, setur leikreglur og fylgist með en er ekki með úttektirnar sjálft. Nú eru það gæðastjórar háskólanna sem mynda ráðgjafarnefnd gæðaráðs íslenskra háskóla. Það er mikilvægt til að auka samvinnu milli háskólanna. Háskólarnir eru sjö talsins og eiga ekki að vera í blóðugri samkeppni helda styrkja hvorn annan. Gæðaráðið kom fram með handbók, Quality Enhancement Handbook for Icelandic Higher Educaton 2011. Háskólarnir bera sjálfir ábyrgð á gæðum starfsemi sinnar.
Í upphafi gerðu allir háskólar landsins tillögu að því hvernig ætti að meta allar faglegar einingar sínar. Öll námsstig, grunn-, meistarar og doktorsnáms. Mat skólans sjálfs á sínum faglegu einingum. HÍ skiptist í 5 fræðasvið og síðan í deildir innan þeirra. Í heild er HÍ með 27 faglegar einingar sem meta sig. HÍ verður síðan metinn sem heild.
Þetta er skólahlutinn sem er metinn, ekki rannsóknarhlutinn. Þetta er eins og úttekt á gæðakerfi. Hver og ein deild fer í gegnum sjálfsskoðun og fer yfir hvernig tryggt er að námið skili því sem það á að skila. Áhersla er lögð á sjálfsmatsskýrslur sem eru ekki lengur eins viðkvæmar og áður var, heiðarleiki er hafður að leiðarljósi. Það er ekki auðvelt að meta hvað er góð kennsla en rannsóknir er auðveldara að meta þ.e. í hvaða tímaritum eru þær birtar. Þarna er hægt að telja. En það er öllu erfiðara að finna mælikvarða á góðan kennara. En hvernig vegnar nemendur og líður í nemendum? Er það mælikvarði?
Sjálfsmatsferlið: skipaður er sjálfsmatshópur fyrir hverja deild sem framkvæmir matið og ritar sjálfsmatsskýrslu. Hver deild þarf að gera tillögu um þrjá erlenda aðila í hópinn sem eru nokkurs konar fyrirmyndir úr erlendum háskólum. Þessi útlendingur er í senn ráðgjafi en líka aðhald og hluti af hópnum. Síðan er fulltrúi atvinnulífsins, þ.e. er skólinn að mennta nemendur rétt fyrir atvinnulífið.
Í upphafi fær hver deild afhent sín göng, fjöldi nemenda, fjöldi virkra nemenda, kennara endurkomuhlutfall, rannsóknaafköst. (reflective analyses). Viljinn til að taka framförum er misjafn, sumir líta á þetta sem hvimleiða vinnu á meðan aðrir líta á þetta sem tækifæri. Hvernig vitum við hvernig nemendum líður? Félagsvísindastofnun HÍ gerir könnun meðal nemenda á 2.ári í grunnnámi. Hliðstæð könnun er meðal meistaranema, doktorsnema, fyrrverandi nemenda. Sama könnun er gerð í Bretlandi þannig að þeir hafa samanburð. Bretar nota þetta mikið þ.e. þegar þú t.d. ert að skoða nám þá sérðu með bendlinum hve margir voru ánægðir með þetta nám í fyrra o.s.frv.
Sjálfsmatsskýrslur eru ekki gerðar opinberar en eru aðgengilegar á innra neti.
Eftirfylgni. Sjálfsamtsskýrslur deilda eru í reynd þróunar-og umbótaáætlanir þeirra. Áhersla á að skýrslurnar dragi fram styrkleika og veikleika og innihaldi skýrar niðurstöður og tíma-og markmiðasetta aðgerðaráætlun. Áhersla á að deildir setji sér skýra stefnu ummálefni náms og kennslu. Áhersla á að sjálfsamtsskýrslum sé dreift sem víðast innan deildar og fræðasviðs og að efni þeirra sé rætt með skipulegum hætti. Einu sinni á ári eftir skil gera forseti viðkomandi fræðasviðs og deildarforseti ásamt úttektarnefnd grein fyrir árangri og eftirfylgni. Innra aðhald og festa. (Hásólinn verður spurður að því hvað hafið þið gert með þetta?) en þetta er ekki alveg gallalaust, hvað gerist svo. Gulls ígildi að fá ytri skýrslur. Skólarnir tilnefna aðra háskóla sem skulu verða samanburðarháskóli fyrir matsnefndina. Þessi útlendi hópur skrifar skýrslu, gefur mat og gefur að lokum dóm þ.e. a) getu háskólans til að tryggja gæði prófgráðanna sem skólinn veitir og b)getu háskólans til að tryggja gæði námsins og námsreynslu nemenda. Dómurinn hefur bein áhrif á viðurkenningu háskólans. Trúverðugleiki allra háskóla á Íslandi er undir því ef einn háskóli er ekki að standa sig er Ísland ekki að standa sig.

Fleiri fréttir og pistlar

Aðalfundur 2026

Aðalfundur faghóps um góða stjórnarhætti var haldinn á Teams mánudaginn 20. apríl.

Fundardagskrá:

  1. Uppgjör á starfsári
  2. Kosning til stjórnar
  3. Önnur mál

Formaður fór yfir viðburði starfsársins 2025-2026 sem voru:

  • Fyrirmyndarfyrirtæki – afhending viðurkenninga (22. ágúst 2025)
  • Hvaða áhrif hefur NIS2 á íslensk fyrirtæki og stofnanir? (18. sept. 2025)
  • Eru tilnefninganefndir lykill að fagmennsku? (26. nóv. 2025)
  • Stjórnarhættir, gagnsæi og sjálfbærni (20. mars 2026)

Ný stjórn var kosin: Sigurjón G. Geirsson (formaður), Baldur Thorlacius, Hrönn Ingólfsdóttir og Rut Gunnarsdóttir.

Aðalfundur faghóps um gæðastjórnun og ISO staðla - 2026

Aðalfundur faghópsins Gæðastjórnun og ISO staðlar, fyrir árið 2026, verður haldinn 22. maí kl. 12.00-13:00.
Staðsetning: VOX Brasseria, Suðurlandsbraut 2. 
Þeir sem hafa áhuga á að mæta á fundinn vinsamlegast sendi tölvupóst á formann faghópsins á netfangið sigarnar@live.com

Dagskrá aðalfundar faghóps Stjórnvísi: Gæðastjórnun og ISO staðlar:

  • Framsaga formans - um starf ársins
  • Umræður um starf ársins
  • Kosning til stjórnar / upplýsingar um nýja stjórn fyrir tímabilið 2026-2027
  • Ákvörðun um fyrsta fund nýrrar stjórnar
  • Önnur mál

---

F.h. faghópsins
Sigurður Arnar Ólafsson

Áhugaverð ráðstefna, Human and organisational performance - HOP

Stjórn Öryggishóps vekur áhuga á áhugaveðri ráðstefnu sem Öryggisráð Samorku stendur fyrir, miðvikudaginn 15. apríl 2026, kl. 9:00–12:00, á Reykjavík Natura.

Ráðstefnan fjallar um hvernig hugmyndafræði Human and Organisational Performance (HOP) styður við öryggi og áreiðanleika í flóknum og áhættusömum rekstri. Umfjöllun verður meðal annars um raunverulega vinnu, samspil kerfa og aðstæðna, markvissan lærdóm og hvernig byggja má upp varnarlög sem draga úr líkum á alvarlegum atvikum.

Fyrirlesarar eru:

Kristian Gould, sérfræðingur í mannlegum þáttum og skipulagsöryggi hjá Equinor.
Guðmundur Ben Þorsteinsson, leiðtogi Human and Organisational Performance (HOP) hjá Tesla.

Hér er hægt að skrá sig og fá nánari upplýsingar:
https://samorka.is/utgafa-og-midlun/vidburdir/radstefna-um-human-and-organisational-performance-hop/

Áhugavert námskeið: Hefur þú lent í erfiðleikum með að koma hugmynd í framkvæmd?

Stjórn faghóps um leiðtogafærni vekur athygli félaga á þessu áhugaverða námskeiði sem haldið verður í HR þann 6. mars nk.  og ber yfirskriftina "Að lyfta upp breytingum".

Hefur þú lent í erfiðleikum með að koma hugmynd í framkvæmd? Þetta er vandamál sem við öll glímum við, óháð því hvaða faghóp við tilheyrum. Góðar hugmyndir stranda ekki á því að þær séu slæmar — heldur á því að við vitum ekki hvernig á að ná fólki með okkur í vegferðina.

Námskeiðið Að lyfta upp breytingum snýst einmitt um þetta: að búa þig undir að verða sá einstaklingur sem fær hlutina til að gerast.

Á námskeiðinu færðu:

  • Skilning á mannlegri hegðun — grunninn að öllum árangri í breytingum
  • Hagnýtar leiðir til að verða leiðtogi breytinga, með áherslu á tengsl, samskipti, greiningu, sögugerð og þolinmæði
  • Kynni af þekktum aðferðum við að leiða farsælar breytingar, með m.a. ADKAR og SWITCH
  • Verkfæri til að lyfta upp vinnustaðnum þínum, með viljandi stjórnun og menningaruppbyggingu

Um kennarann

Ágúst Kristján Steinarrsson er stjórnunarráðgjafi sem hefur helgað sig breytingum og umbótum. Hann starfar daglega við að lyfta upp og efla vinnustaði landsins og hefur þróað eigin hugmyndafræði sem mótast hefur af endurteknum sigrum og áföllum fjölmargra umbótavegferða. Námskeiðið er í stöðugri þróun og efnið hefur vaxið töluvert þetta árið eftir krefjandi, gefandi og lærdómsrík verkefni undanfarinna missera.

Stjórnvísimeðlimir ættu að kannast við Ágúst — hann heldur reglulega erindi fyrir faghópa félagsins og var áður formaður faghóps um breytingastjórnun. Það gleður okkur að sjá hvað hann hefur vaxið og dafnað síðan þá og við hlökkum alltaf til að fá hann í heimsókn.

Allar nánari upplýsingar um námskeiðið má finna hér: https://www.oh.ru.is/namskeid/ad-lyfta-upp-breytingum/363812

Stjórnvísimeðlimir fá 15% afslátt með kóðanum StjornOH15 við bókun.

 

 

World Futures Day 2026 – Alþjóðlegt samtal um framtíð mannkyns 1. mars

Þann 1. mars næstkomandi verður alþjóðlegi viðburðurinn World Futures Day haldinn í 13. sinn. Um er að ræða opið, 24 klukkustunda netsamtal þar sem framtíðarfræðingar og hugsuðir víðs vegar að úr heiminum ræða mögulegar sviðsmyndir um framtíð mannkyns.

Viðburðurinn hefst kl. 12 á hádegi að nýsjálenskum tíma (þá kl 23:00 þann 28 feb. hér heima) og lýkur sólarhring síðar á Hawaii. Þátttakendur geta komið inn í samtalið hvenær sem er og tekið þátt í opnum umræðum um þróun gervigreindar, loftslagsbreytingar, framtíð vinnunnar, lýðræði framtíðarinnar og fjölmörg önnur viðfangsefni.

Að viðburðinum standa The Millennium Project í samstarfi við fimm alþjóðleg félög á sviði framtíðarfræða. Í ár verður Vint Cerf, einn af frumkvöðlum internetsins, meðal þátttakenda.

Allir áhugasamir eru hvattir til að skrá sig og taka þátt í samtalinu.

Athugið: Skráning er nauðsynleg og fundartengill er persónubundinn.

Sjá viðburðinn undir faghóp framtíðarfræða og gervigreindar. Annar er einnig hægt að skrá sig hér:

https://us02web.zoom.us/meeting/register/y2IYg5T2SZiTojaXo_x94Q#/registration

Fannst þér efnið á síðunni hjálplegt?