Upplýsingaöryggi á nýjum áratug

Faghópur um Upplýsingaöryggi var nýlega endurvakinn og efndi til fyrsta viðburðar með tveimur fyrirlestrum og fyrirlesurum með ólíka nálgun á upplýsingaöryggi. Markhópur fyrirlestranna eru upplýsingaöryggisstjórar og aðrir ábyrgðar- og umsjónaraðilar upplýsingaöryggis.  

1) Innsýn í gagnaflutnings öryggi um netkerfi.

Farið var ofan í saumana á ferðalagi gagna og hvernig er hægt að stuðla að öryggi á flutningsleiðum. Hvað þurfa vörsluaðilar gagna að hafa í huga? Hvert stefnum við?

Fyrirlesari: Áki Hermann Barkarson er með 20 ára reynslu sem sérfræðingur í gagnaflutningskerfum og netöryggi.  Áki sagði að aðilar sem þurfa að taka ákvarðanir varðandi gagnaöryggi þyrftu að huga að 1. Geymslu gagna, öruggar diskastæður í gagnaverum, dulkóða gögn í ferðavélum. 2. Aðgengi að gögnum, notendanöfn o.fl.  3. Samskipti frá a-ö.  Hverju tengist hvað.  Áki hefur sinnt kennslu sl.10 ár.  Það eru aðallega fjórar tegundir tækja sem tengja okkur við gögn; þráðlausir aðgangspunktar, switchar, routerar og eldveggir. Besta líkingin á tengingum er að það lítur út eins og eitt stórt brokkolí.  En hvernig tengist Ísland umheiminum?  Með Farice-1, Danice og Greenland Connect. En hverju þurfum við að hafa áhyggjur af?  Hvað með að einhver sé að sniffa þráðlausa umferð frá client? Er einhver að hakka tækin í fyrirtækjanetið mitt? Er einhver að sniffa umferð milli mín og þjónustuaðila? Eru Kínverjar að stela gögnunum mínum með Huawei búnað? Eða er Norður Korea að færa sig inn á Farice að sniffa okkur með kafbát?   Og svo er það spurning um gagnaverið?  Ef þetta er einfaldað þá er ekki möguleiki að vera að hafa áhyggjur af öllu.  Ekki er hægt að tryggja öryggi á öllum stöðum.  Algengasta leiðin er að keyra TLS 1.2. og session to https://einkabanki.is þá erum við búin að dulkóða gögnin okkar og þetta er það besta sem er í boði .  Hægt er að sjá það á litla lásnum sem birtist uppi á slóðinni á síðunni okkar.  Ef gögnin eru dulkóðuð er það þá það eina sem þarf?  Ef einhver sendir okkur plattölvupóst og við smellum á það þá förum við inn á einkabanki.is og þá erum við plötuð inn á ranga síðu.  Eldveggur gæti mögulega stoppað þetta en kannski ekki.  Eitt sem gleymist í öruggum samskiptum er að gögnin verða að komast á leiðarenda og því þurfa samskiptaleiðirnar að vera öruggar og virka vel.  Það skiptir engu máli hve örugg gögnin eru ef þau komast ekki á staðinn.  Allt þarf að vera tengt.  Oft gleymist í umræðunni hvort hægt er að afhenda keflið ef tæknimaður er ekki á staðnum eða hættir.  Gott að spyrja sig er auðvelt að senda keflið áfram.  Algengustu hætturnar sem gæði sambanda líður fyrir ef fýsískur búnaður bilar, spennubreytar eru algengasta bilunin, ljósbreytur og ljósleiðarar eru næst algengasta bilunin, eintengingar, tvítengingar, hugbúnaðarvillur og mannleg mistök o.m.fl.

Áki sagði mikilvægt að setja fókus á áhættumat.  Þurfum við vírusvarnir, spam varnir, þurfum við tvöfaldan búnað og tengingar, eldveggi með next-gen features, netvarnir, 24/7/365 þjónustu á öll kerfi. Hef ég hugbúnað eða þjónustur sem þurf internet til að vika? Geta DoS árásir tekið þessi kerfi út? Hvaða áhætta og hagsmunir liggja fyrir vegna niðritíma á þessum þjónustum?  Dæmi er um fyrirtæki þar sem fyrirtæki fékk árásir í 11 daga samfellt.  Mikilvægast er að tvítengja, nota tæki sem hafa tvöfalda spennubreyta (dual PSU), alltaf tvítengja skrifstofur (amk með 4G vara -sambandi), Mikilvægt er að tryggja og prófa, netvarnir er ekki hægt að setja inn eftir á, prófa vara-sambönd, varabúnað, prófa allt reglulega og hafa jákvæð samskipti við birgja og þjónustuaðila.  Mikilvægt er að vera í mjög góðu sambandi við birgja.  Jákvæð samskipti stuðla að öryggi og trausti.  IPv6 væðing er byrjuð, skipta þarf um tölur á öllu alnetinu okkar, nú er byrjað að bjóða allar þjónustur IPv4 og IPv6. Dulkóðun er að koma á allar samskiptaleiðir, gerir mönnum erfiðara fyrir að sjá miðlægt hvaða umferð er að fara um kerfin þeirra, öryggi er að færast í aukan yfir á tæki endanotenda.    

 2) Svipmyndir af innlendum upplýsingaöryggisvettvangi

Hraðyfirlit yfir innlendar fréttir um upplýsingaöryggisatvik í þeim tilgangi að sýna fram á hversu vítt svið stjórnun upplýsingaöryggis nær yfir. Hverju mega öryggisstjórar búast við? Hvað geta þeir haft áhrif á?

Fyrirlesari: Ebenezer Þ. Böðvarsson er með 10 ára reynslu sem upplýsingaöryggisstjóri hjá fjármálafyrirtæki. 

Ebenezer sagði að sama ár og Vodafone var hakkað voru 1000 íslenskar síður hakkaðar.  Visir.is og DV.is hafa lent í að borðar beri með sér vírusa og einnig er mikiðe um DDoS árásir.  Ráðist hefur verið á vef fjölmargra íslenskra fyrirtækja. Ebenezer ræddi um upplýsingaleka af vef.  Óvart hafa verið gerð þau mannlegu mistök að símanúmer alþingismanna birtust, ferilskrár hafa orðið sýnilegar, o.fl.  öryggisvitund er því mikilvæg.  Enn ríkir skeytingarleysi gagnvart uppfærslum á vefum.  Forritunarmistök geta verið mjög dýr.  Lykilorð eiga alltaf að vera dulkóðuð.  Skráningarmistök eru upplýsingaöryggi. 

Ebenezer ræddi um innri ógn.  Sameiginleg drif vaxa og vaxa og enginn veit hvað er þarna inni, því er rekjanleiki mjög mikilvægur.  Fólk á aldrei að hafa meiri aðgang en það þarf starfa sinna vegna. 

Þegar nýir starfsmenn koma inn er mikilvægt að fræða þá um cc og bcc og not reply to all.  Þegar menn senda viðhengi.  Algengasta leiðin fyrir upplýsingaleka er rangt netfang.  Mikilvægt er að fræða fólk um gagnagíslingu.  Mikilvægt er að gera prófanir aftur og aftur.  Rafmagnsleysi veldur miklum usla í tölvukerfi.  Í langvarandi rafmagnsleysi hættir kalt vatn að streyma.  Sæstrengjasambandið hangir á bláþræði og við erum ljónheppin að hafa ekki orðið sambandslaus.  Öll fyrirtæki eru með einhvern einn ómissandi starfsmann og ef hann er ekki í vinnu hvað þá?  Að lokum ræddi Ebenezer um krísustjórnun og ítrekaði mikilvægi þess að segja alltaf satt og rétt frá.  Mikilvægt er að læra af atvikum sem aðrir lenda í og ræða þau. 

 

Um viðburðinn

Upplýsingaöryggi á nýjum áratug

Faghópur um Upplýsingaöryggi var nýlega endurvakinn og efnir til fyrsta viðburðar með tveimur fyrirlestrum og fyrirlesurum með ólíka nálgun á upplýsingaöryggi. Markhópur fyrirlestranna eru upplýsingaöryggisstjórar og aðrir ábyrgðar- og umsjónaraðilar upplýsingaöryggis. 

 

1) Innsýn í gagnaflutnings öryggi um netkerfi.

Farið ofan í saumana á ferðalagi gagna og hvernig er hægt að stuðla að öryggi á flutningsleiðum. Hvað þurfa vörsluaðilar gagna að hafa í huga? Hvert stefnum við?

Fyrirlesari: Áki Hermann Barkarson er með 20 ára reynslu sem sérfræðingur í gagnaflutningskerfum og netöryggi.

 

 2) Svipmyndir af innlendum upplýsingaöryggisvettvangi

Hraðyfirlit yfir innlendar fréttir um upplýsingaöryggisatvik í þeim tilgangi að sýna fram á hversu vítt svið stjórnun upplýsingaöryggis nær yfir. Hverju mega öryggisstjórar búast við? Hvað geta þeir haft áhrif á?

Fyrirlesari: Ebenezer Þ. Böðvarsson er með 10 ára reynslu sem upplýsingaöryggisstjóri hjá fjármálafyrirtæki.

 

Fleiri fréttir og pistlar

Kick off fundur Stjórnvísi var haldinn í Hvalasafninu í dag fimmtudaginn 27.ágúst 2026.

Hér má sjá myndir af fundinum

Í dag hittust stjórnir faghópa Stjórnvísi í Hvalasafninu þar sem nýju 40 ára starfafmælisári var startað. Þema starfsársins er "Manneskjan í miðju umbreytinga - 40 ára og áfram". Farið var yfir ýmis atriði með stjórnendum faghópa starfið í vetur og gafst góður tími til að sameinast um viðburði, skerpt var á stefnu og gildum félagsins og boðið var upp á morgunkaffi í einstaklega fallegu og notalegu umhverfi. .

Krafturinn í stjórnum faghópanna er mikill eins  og sjá má í meðfylgjandi excelskjali þar sem sjá má drög að fjölda viðburða. 

Átján fyrirmyndarfyrirtækjum í stjórnarháttum veitt viðurkenning

Hlekkur á myndir. 18 íslensk fyrirtæki hlutu nafnbótina Fyrirmyndarfyrirtæki í góðum stjórnarháttum fyrir árin 2025–2026 við hátíðlega athöfn á Nauthóli í dag. Viðurkenningarnar eru veittar af Stjórnvísi, Viðskiptaráði Íslands, Samtökum atvinnulífsins og Nasdaq Iceland.

Fyrirtækin sem hlutu viðurkenningu í ár eru: Alvotech, Arion banki, Bera, Drangar, Eik fasteignafélag, Heimar, Icelandair Group, Íslandssjóðir, Kvika banki, Orkan IS, Reiknistofa bankanna, Reitir fasteignafélag, Sjóvá, Skagi, Stefnir, Styrkás, VÍS og Vörður tryggingar.

Þrjú fyrirtækjanna hljóta nafnbótina í fyrsta sinn, en það eru Bera, Drangar og Styrkás.

Markmið verkefnisins er að efla traust í viðskiptalífinu og styrkja innviði fyrirtækja með því að hvetja til skýrra vald- og ábyrgðarskipta meðal stjórna og stjórnenda. Fylgni við góða stjórnarhætti stuðlar að faglegri ákvarðanatöku, ábyrgari rekstri og bættri samskiptamenningu innan fyrirtækja. Þannig verður stjórnarstarf bæði skilvirkara og traustara í augum almennings. Liður í því er meðal annars útgáfa, og regluleg uppfærsla, leiðbeininga um stjórnarhætti fyrirtækja sem sjá má á www.leidbeiningar.is.

Fyrirmyndarfyrirtækin 18 eru afar fjölbreytt en þar má nefna fjármála- og tryggingastarfsemi, fasteignafélög, lyfjaframleiðslu, ferðaþjónustu, upplýsingatækni, eignaumsýslu, iðnað og eldsneytis- og orkusölu. Fyrirtækin þykja öll vel að nafnbótinni komin enda eru starfshættir stjórna þeirra vel skipulagðir og framkvæmd stjórnarstarfa til fyrirmyndar.

Jón Hreiðar Sigurðsson, verkefnisstjóri Fyrirmyndarfyrirtækja, flutti inngangsorð um verkefniðog Marta Guðrún Blöndal, lögmaður og nefndarmaður í nefnd um stjórnarhætti fyrirtækja flutti erindi. Viðurkenningarnar voru afhentar af Bjarna Benediktssyni, framkvæmdastjóra Samtaka atvinnulífsins. Fundarstjóri var Björn Brynjúlfur Björnsson, framkvæmdastjóri Viðskiptaráðs Íslands.

Framtíð gervigreindar og AGI: Álitamál, stjórnun og sviðsmyndir – fréttatilkynning

Ný alþjóðleg skýrsla um framtíð gervigreindar – hvernig eigum við að stjórna þróun AGI?

Millennium Project gefur út umfangsmikla alþjóðlega rannsókn um almenna gervigreind, stjórnun hennar og mögulegar sviðsmyndir til ársins 2035

Alþjóðlega samstarfsnetið The Millennium Project hefur gefið út nýja skýrslu, Future AI–AGI: Issues, Governance, Scenarios, þar sem fjallað er um eina af stærstu áskorunum næstu ára: hvernig samfélög heimsins geti undirbúið sig fyrir þróun frá þeirri gervigreind sem við þekkjum í dag yfir í almenna gervigreind – Artificial General Intelligence (AGI). Framtíðarsetur Íslands er hluti að samstarfsneti The Millennium Project.

Hægt er að nálgast skýrsluna hér:Skýrslan

Skýrslan byggir á umfangsmiklu alþjóðlegu rannsóknarstarfi og dregur saman sjónarmið sérfræðinga um þróun gervigreindar, mögulega alþjóðlega stjórnun hennar og ólíkar framtíðir sem kunna að blasa við fram til ársins 2035.

Frá gervigreind yfir í almenna gervigreind

Gervigreindarkerfi í dag eru fyrst og fremst hönnuð til að leysa tiltekin verkefni, þótt geta þeirra hafi aukist hratt á undanförnum árum. Með almennri gervigreind, AGI, er hins vegar átt við kerfi sem gætu lært, leyst fjölbreytt og áður óþekkt verkefni og starfað með mun meiri sjálfstjórn en núverandi gervigreind.

Slík þróun gæti haft gríðarleg jákvæð áhrif. Almenna gervigreind mætti hugsanlega nýta til að takast á við flókin vandamál á sviði heilbrigðismála, vísinda, loftslagsmála, menntunar, hagkerfis og stjórnunar samfélaga.

Á sama tíma gæti þróunin skapað áhættu sem erfitt er að sjá fyrir eða hafa stjórn á. Þess vegna leggja höfundar skýrslunnar áherslu á að ákvarðanir sem teknar eru nú geti haft afgerandi áhrif á hvernig þessi tækni þróast og hvernig hún þjónar mannkyninu.

55 sérfræðingar svara 22 lykilspurningum

Rannsókn Millennium Project skiptist í þrjá meginhluta.

Í fyrsta hlutanum er fjallað um 22 lykilspurningar varðandi þróunina frá núverandi gervigreind yfir í AGI. Þar eru dregin saman sjónarmið 55 leiðandi sérfræðinga á sviði gervigreindar.

Meðal þeirra sem koma við sögu eru þekktir frumkvöðlar og vísindamenn á borð við Sam Altman, Demis Hassabis, Elon Musk, Stuart Russell og Yoshua Bengio.

Spurningarnar snúa meðal annars að því hvernig þróun AGI gæti orðið, hvaða áhætta fylgir henni, hvaða gildi þurfi að byggja inn í kerfin og hvaða skilyrði þurfi að vera fyrir hendi áður en mjög öflug almenn gervigreind verður að veruleika.

335 sérfræðingar frá 65 löndum

Annar hluti rannsóknarinnar fjallar sérstaklega um stjórnun og regluverk.

Þar mátu 335 framtíðarfræðingar, sérfræðingar í gervigreind, stjórnarerindrekar og aðrir sérfræðingar frá 65 löndum alls 40 mögulegar reglur og leiðbeiningar um stjórnun almennrar gervigreindar.

Jafnframt voru metin fimm möguleg líkön fyrir alþjóðlega stjórnun AGI.

Þetta undirstrikar að stjórnun almennrar gervigreindar verður ekki eingöngu tæknilegt verkefni. Hún snýst einnig um alþjóðasamvinnu, stjórnmál, siðfræði, öryggi, efnahagsmál og það hvernig samfélög vilja móta framtíð sína.

Fimm sviðsmyndir til ársins 2035

Þriðji hluti skýrslunnar byggir á aðferðum framtíðarfræða og inniheldur fimm ólíkar alþjóðlegar sviðsmyndir fyrir árið 2035.

Sviðsmyndirnar lýsa mismunandi leiðum sem þróun og stjórnun almennrar gervigreindar gæti tekið. Þær eru ekki spár um hvað muni gerast heldur verkfæri til að hjálpa stjórnvöldum, fyrirtækjum, stofnunum og almenningi að sjá fyrir mögulegar afleiðingar ákvarðana sem teknar eru í dag.

Með því að skoða ólíkar mögulegar framtíðir má betur greina áhættu, tækifæri og ákvarðanir sem geta haft úrslitaáhrif á þróun næstu ára.

„Við fáum kannski ekki annað tækifæri“

Jerome C. Glenn, framkvæmdastjóri The Millennium Project og aðalhöfundur skýrslunnar, leggur áherslu á mikilvægi þess að rétt sé staðið að málum frá upphafi.

Að hans mati gæti rétt mótun upphafsskilyrða almennrar gervigreindar leitt til einhverra mestu framfara í getu mannkyns í sögunni. Verði hins vegar rangar ákvarðanir teknar sé ekki víst að mannkynið fái annað tækifæri til að leiðrétta stefnuna.

Þetta er jafnframt kjarninn í skýrslunni: stjórnun AGI þarf að þróast samhliða tækninni en ekki mörgum árum á eftir henni.

Framtíðin ræðst af ákvörðunum sem teknar eru nú

Meginboðskapur rannsóknarinnar er að framtíð gervigreindar sé ekki fyrirfram ákveðin.

Mögulegar framtíðir eru margar. Öflug gervigreind gæti orðið eitt mikilvægasta tæki mannkyns til framfara – en hún gæti jafnframt skapað áður óþekkta áhættu ef þróunin verður án nægilegs regluverks, samvinnu og langtímahugsunar.

Þess vegna þurfi að hefja undirbúning alþjóðlegrar stjórnunar áður en almenn gervigreind verður að veruleika.

Skýrslan Future AI–AGI: Issues, Governance, Scenarios er 169 blaðsíður og gefin út af The Millennium Project.

Aðalfundur faghóps markþjálfunar - fundargerð

Aðalfundur faghóps um markþjálfun verður haldinn fimmtudaginn 16. apríl klukkan 13:30 til 13:45 eftir viðburð í húsakynnum HR.

Fundardagskrá:

  • Uppgjör á starfsári - haldnir voru
    • 9 stjórnarfundir
    • 9 viðburðir
  • Kosning til stjórnar - núverandi stjórn gaf kost á sér áfram.
    • Lilja Gunnarsdóttir formaður
    • Anna María Þorvaldsdóttir
    • Anna H. Þorsteinsdóttir
    • Áslaug Þ. Guðjónsdóttir
    • Guðbjörg Jóhannsdóttir
  • Kosning formanns
    • Lilja Gunnarsdóttir formaður
  • Önnur mál
    • Engin önnur mál

Fundi var slitið kl 13:45

Þema Stjórnvísi 2026-2027: „Manneskjan í miðju umbreytinga – 40 ára og áfram.“

Í dag hélt ný stjórn Stjórnvísi undirbúningsfund fyrir komandi starfsár 2026-2027. Full mæting var á fundinn sem haldinn var í Marel: Ásdís Sigurðardóttir, Anna Kristín Kristinsdóttir,Gunnhildur Arnardóttir, Héðinn Jónsson, Ingibjörg Loftsdóttir, Matthías Ásgeirsson, Snorri Páll Sigurðsson, Sveinn Kjarval, Viktor Freyr Hjörleifsson, Tinna Jóhannsdóttir.
Á þessum fundi var m.a. tekið fyrir eftirfarandi:
Yfirferð áframtíðarsýn, stefnu, gildum, lögum og siðareglum. Anna Kristín Kristinsdóttir formaður Stjórnvísi fór yfir samskiptareglur sjtórnar. Við ætlum að eiga opin, heiðarleg og uppbyggileg samskipti sem stuðla að trausti, virðingu og góðu samstarfi. Einnig var farið yfir framtíðarsýn, stefnu, gildi, meginmarkmið lög og siðareglur. Stefnumótun verður unnin á þessu ári . Í þeirri vinnu verður boðið fulltrúa frá hverjum faghópi.  Nýlega voru lög félagsins yfirfarin og síðast breytt á aðalfundi 2025. Farið var yfir þær breytingar ásamt því að siðareglur voru kynntar. 
Umræður urðu um hvar stjórn vill eiga samskipti og var ákveðið að halda áfram að eiga samræður í tölvupóstum og á Teams.
Áætlun og lykilmælikvarðar. Áætlun félagsins stenst og eru tekjur á áætlun. Áætlun félagsins er uppfærð reglulega allt árið og er aðgengileg stjórnarfólki í Sharepoint. Stjórn var hvött af framkvæmdastjóra félagsins til að fara inn á Sharepoint reglulega.
Farið var yfir aðganga stjórnar að Sharepoint, Teams, Facebook og skráning stjórnar í faghópinn „stjórn Stjórnvísi“.
Þema ársins 2026-2027 ákveðið og útfærsla. Nýkjörin stjórn kom með fjölda hugmynda að þema ársins. Fyrir 40 árum, hvað var að gerast þá? Niðurstaðan var sú að stjórn sammæltist um að þema ársins yrði „Manneskjan í miðju umbreytinga – 40 ára og áfram“. Farið verður betur yfir útfærsluna í haust.
Varaformaður Stjórnvísi og ritari verða kosin á fyrsta stjórnarfundi í haust.
Fundartími og staðsetningu stjórnarfunda. Niðurstaðan var sú að stjórnarfundir verða haldnir fyrsta fimmtudag í mánuði kl.11:00-12:00. Stjórn mun skiptast á að bjóða heim, ef eitthvað kemur upp á er alltaf hægt að halda fundi í Innovation House og á Teams. Ef áhugi er að bjóða í mat eða skoðunarferð um vinnustað gestgjafa er það gert um leið og fundi lýkur kl.12:00.

Fannst þér efnið á síðunni hjálplegt?